اخبار

خط حزب‌الله ۲۷۹ | راه‌حل گرانی
 شماره‌ی دویست‌ و هفتاد و نه هفته‌نامه‌ی خط حزب‌الله با عنوان «راه‌حل گرانی» منتشر شد.  خط حزب‌الله در آستانه‌ی عید نوروز و ...
ادامه مطلب
رونمایی از تقریظ مقام معظم رهبری بر کتاب «عصرهای کریسکان» در ...
  تقریظ مقام معظم رهبری بر کتاب «عصرهای کریسکان» با حضور جمعی از مسئولان کشوری و استانی در سنندج رونمایی شد. به گزارش روابط عمومی اداره‌کل تبلیغات اسلامی ...
ادامه مطلب
بیانیه جمعیت بانوان فرهیخته و فعال فرهنگ دینی استان زنجان در پی ...
بیانیه جمعیت بانوان فرهیخته فرهنگ دینی استان زنجان، در عزای شهادت و ترور ناجوانمردانه دانشمند بزرگ هسته ای ایران دکتر محسن فخری زاده شهادت بالاترین پاداش و مزد ...
ادامه مطلب
مصاحبه خواندنی جرعه ای از عشق منتشر شد.
بسم الله الرحمن الرحیم          مقدمه  این نوشته گزار‌شی است حقیقی، از زندگی بانوئی‌ که در ۲۲ سالگی تولدی دیگر می‌یابد و در بحبوحه‌ی ...
ادامه مطلب

۵- تفکر

 

تفکر در اندیشه شهید مطهری از عوامل اصلاح و تربیت نفس در تعلیمات اسلامی است و آن طور که در احادیث آمده به مثابه عبادت است. شهید بر اساس آیات قرآن، برای تفکری که ارزشی به مانند عبادت دارد، انواعی ذکر می کند که عبارتند از: تفکر در عالم خلقت برای معرفت و شناسایی خدا و در واقع کشف عالم برای شناختن خدا، تفکر در تاریخ برای عبرت گرفتن از سرنوشت و سرگذشت اقوام و ملل و سوم تفکر انسان درباره خود و به ویژه درباره اعمال، رفتار و ارزیابی کارهای خود است که چیزی شبیه به محاسبه النفس می نماید. شهید تأکید دارند که تفکر باید برای آدمی به نوعی عادت بدل گردد تا انسان به گونه ای شود تا جدای از آنکه پیش از انجام هر کاری و اتخاذ هر تصمیمی روی آن کاملاً فکر کند در هر شبانه روز «ولو چند دقیقه هم که شده است، به خودش مجال بدهد که درباره خودش فکر کند و درباره کارهایی که باید در مورد آنها تصمیم بگیرد، بیندیشد.»

 

۶- معاشرت با صالحان و حب اولیاءالله

 

از نظر شهید مطهری مجالست با صالحان و نیکان آثار نیک فوق العاده ای دارد تا حدی که پیغمبر اکرم(ص) فرمود: «هر کسی به دین دوستش است» بنابراین انسان باید در معاشرت و انتخاب دوست بسیار دقت کند؛ چرا که همنشین بد تأثیرات ناخودآگاهی را در جهت منفی دارد. شهید تأکید دارند که نباید خیال کرد تأثر از همنشین انتخابی است، بلکه این امری اجتناب ناپذیر است و انسان هر آنچه هم که بخواهد مانع آن شود، باز هم کم و بیش تأثیر خواهد پذیرفت و از همین رو انسان باید آن طور که حضرت عیسی(ع) فرمودند با کسی مجالست کند که دیدن او انسان را به یاد خدا اندازد و سخنش بر علم انسان بیفزاید و عملش ترغیب کننده انسان به کار خیر باشد.

شهید مطهری همچنین ذیل این عنوان بیان می دارند که در معاشرت حالتی وجود دارد که تأثیر آن فوق العاده است و آن، پیدا شدن حالت ارادت است، به گونه ای که شیفتگی و ارادت به یک شخص معین، بالاترین و بزرگ ترین عامل در تغییر انسان است. شهید مطهری ارادت را از مقوله محبت و شیفتگی می داند که در صورتی که انسان شیفته انسانی کامل شود، فوق العاده تحت تأثیر او قرار خواهد گرفت و از همین رواست که در اسلام تأکید بر محبت اولیای الله و حب امیرالمؤمنین شده و محبت هر کاملی بزرگ ترین عامل اصلاح تربیت است.

 

۷- جهاد

عامل تربیتی دیگر از منظر شهید مطهری در اسلام، جهاد و به طور کلی شداید و مشقات، اعم از شداید اختیاری و غیر اختیاری است. این نظر از آنجا طرح می شود که استاد مطهری انسان را دارای استعدادها و ظرفیت هایی می داند که تنها با یکسری افعال خاص و مشقات و شداید شکوفا می شوند و جهاد یکی از عواملی است که این استعدادها را شکوفا می سازد و از همین جهت است که امکان ندارد یک مؤمن مسلمان جهاد رفته با یک مؤمن مسلمان جهاد ندیده از نظر روحیه یکسان باشند و یقیناً مسلمان جهاد رفته به واسطه سختی های میدان جهاد شور ایمانی و ثبات بیشتری خواهد داشت؛ بنابراین کاری که از عوامل ساخته است از دیگر عوامل ساخته نیست.

 

۸- ازدواج

از نظر شهید ازدواج نیز همچون جهاد از عوامل خاصی است که برخی از ویژگی های انسان تنها با تحقق آن شکوفا می شود. به عنوان مثال شهید مطهری ازدواج را اولین قدمی می دانند که انسان از خود پرستی و خوددوستی به سوی غیر دوستی برمی دارد. شهید در اهمیت عامل ازدواج توضیح می دهد: «تجربه های خیلی قطعی نشان داده است که افراد پاک مجرد برای اینکه بیشتر به اصلاح نفس خودشان برسند، به این عنوان و به این بهانه ازدواج نکرده اند و یک عمر مجاهده نفس کرده اند، اولاً اغلبشان در آخر عمر پشیمان شده اند و به دیگران گفته اند ما این کار را کردیم، شما نکنید و ثانیاً با اینکه واقعاً ملاّ بودند، در فقه و اصول مجتهد بودند، حکیم و فیلسوف بودند، عارف بودند، تا آخر عمر و مثلاً در ۸۰ سالگی باز یک روحیه بچگی و جوانی و یک خامی هایی در اینها وجود داشته است. مثلاً یک حالت سبکی خاصی که گاهی یک جوان دارد، می بینی همان حالت در این آدم ۸۰ ساله است و این نشان می دهد که یک پختگی است که جز در پرتوی ازدواج و تشکیل خانواده پیدا نمی شود، در مدرسه پیدا نمی شود، در جهاد با نفس پیدا نمی شود، با نماز شب پیدا نمی شود، با ارادت به نیکان هم پیدا نمی شود. این را فقط از همین جا باید به دست آورد، بنابراین هیچ وقت نمی شود که یک کشیش یا کاردینال به صورت یک انسان کامل در بیاید، اگر واقعاً در کاردینالی خودش صادق باشد.»

 

۹- کار

شهید مطهری کار را نیز از عواملی اساسی تربیت معرفی می کند که اگر از عوامل دیگر سازنده تر نباشد، نقش کم رنگ تری ندارد. شهید استدلال می کند که بر عکس آنچه برخی تصور دارند که کار اثر و معلول انسان است، بنابراین گونگی کار تابع چگونگی انسان است، کار و انسان رابطه ای رفت و برگشتی دارند و بر یکدیگر تأثیر متقابل دارند؛ به عبارت دیگر هم انسان سازنده، خالق و آفریننده کار خویش است و هم کار (و نوع کار) خالق و آفریننده روح و چگونگی انسان است. شهید مطهری استدلال می کنند که کار از نظر متمرکز ساختن قوه خیال و دور ساختن گناه، یاری رساندن به جهت شناخت دقیق و پرورش استعدادها، منطقی ساختن ذهن و تشخص بخشی و هویت آفرینی بر انسان مؤثر و از همین رو عاملی مهم در تربیت است.

 

نتیجه گیری

در آنچه گذشت تلاش شد عوامل نقش آفرین در مسیر تربیت انسان در تعلیم و تربیت اسلامی را از منظر شهید مطهری مرور کنیم. آن طور که شهید خود می گوید: «انسان یک موجود عجیبی است. اشتباه است اگر ما خیال بکنیم فقط یک عامل در دنیا وجود دارد که انسان را اصلاح می کند. انسان قسمت های مختلفی دارد که هر قسمتش یک عامل اصلاح دارد.» بر این اساس برای تربیت انسان باید وجوه مختلف انسان را در نظر گرفت؛ و به تبع در خصوص تربیت جامعه نیز باید ویژگی های آن را احصاء کرد و عوامل متناسب با آن را برگزید تا از تکیه بر یک عامل و برنامه ریزی فرهنگی و تربیتی تک عاملی دوری کرد.

 

منبع: حوزه نت

 

 

 

 

تمام حقوق این سایت محفوظ و متعلق به اداره کل تبلیغات اسلامی استان زنجان می باشد

طراحی و اجرا: صفیرسنتر پایگاه فرزندان انقلاب